Jenis-jenis Swab

Jenis-jenis Swab

Swab merupakan alat persampelan biasa yang boleh dikategorikan berdasarkan tujuan, bahan, reka bentuk, dan tapak persampelanBerikut adalah klasifikasi dan penerangan utama:

I. Mengikut Kegunaan Utama & Tapak Persampelan (Pengelasan Paling Biasa)

Ini adalah klasifikasi teras, kerana tapak anatomi yang berbeza memerlukan swab yang direka khas.

1. Swab Orofarinks (Tekak)
   • Tujuan: Mengumpul sampel dari tekak (tonsil, dinding posterior farinks).
   • Ciri-ciriAci panjang, hujungnya biasanya diperbuat daripada poliester (contohnya, nilon) atau rayon. Boleh mencetuskan refleks muntah semasa pengambilan.
2. Penyapu Nasofaring
   • Tujuan: Mengumpul sampel daripada nasofaring posterior yang dalam.
   • Ciri-ciriAci yang panjang, langsing dan fleksibel (selalunya dawai aluminium bersalut polipropilena atau plastik) dengan hujung kecil yang berkelompok. Meminimumkan ketidakselesaan pesakit dan mengumpul sel mukosa yang dalam dengan cekap. Dianggap sebagai "piawaian emas" untuk pengesanan virus pernafasan (cth., COVID-19).
3. Swab Hidung (Hidung Anterior)
   • Tujuan: Mengumpul sampel dari bahagian hadapan lubang hidung (~1-2.5 cm di dalam).
   • Ciri-ciriAci yang lebih pendek dengan hujung berkelompok atau buih. Mudah digunakan, sesuai untuk saringan berskala besar dan ujian kendiri di rumah (cth., kit ujian antigen COVID-19).
4. Swab Pengangkutan/Pengumpulan Viral
   • Penggal UmumBiasanya merujuk kepada swab yang direka khusus untuk ujian asid nukleik virus atau antigen, selalunya nasofaring or oropharyngeal swab. Keperluan utama: bahan mesti bebas daripada kalsium alginat dan logam berat untuk mengelakkan daripada menghalang ujian molekul seperti PCR.
5. Sapuan Serviks
   • TujuanDigunakan dalam pemeriksaan ginekologi untuk mengumpul sel serviks (contohnya, untuk ujian HPV, Pap smear).
   • Ciri-ciri: Batang panjang dengan hujung yang lembut dan boleh dikembangkan (cth., penyapu atau berus plastik) untuk mengumpul sel serviks yang mencukupi.
6. Swab Uretra / Faraj
   • Tujuan: Mengumpul rembesan uretra atau faraj untuk menguji jangkitan kelamin (STI).
   • Ciri-ciriSelalunya sangat nipis dengan hujung yang lembut (cth., kapas atau rayon) untuk mengurangkan kesakitan dan trauma.
7. Swab Rektum
   • Tujuan: Mengumpul sampel dari rektum untuk mengesan patogen enterik (cth., Salmonella, Shigella) atau untuk saringan MRSA.
   • Ciri-ciri: Aci yang kukuh dengan hujung yang menyerap.
8. Sapuan Luka / Kulit
   • Tujuan: Mengumpul nanah atau eksudat daripada luka, ulser atau permukaan kulit.
   • Ciri-ciri: Biasanya aplikator standard berhujung kapas atau berhujung rayon, digunakan untuk kultur bakteria.
9. Swab Tujuan Umum / Kultur
   • TujuanDigunakan untuk mengumpul sampel mikrob daripada pelbagai permukaan tidak berliang (cth., peranti perubatan, meja kerja) atau permukaan organisma.
   • Ciri-ciriBiasanya aci plastik atau kayu pendek.

II. Bahan Mengikut Hujung

1. Swab Berbondong-bondong
   • struktur: Berjuta-juta gentian nilon pendek dilekatkan secara serenjang pada aci melalui penggabungan elektrostatik.
   • kelebihan: "Tidak menyerap" – sampel kekal di permukaan gentian, membolehkan kecekapan elusi yang sangat tinggi (>95%). Sesuai untuk diagnostik molekul. Penyerapan dan pembebasan yang cepat, mengumpul lebih banyak sel.
   • Aplikasi: Ujian asid nukleik/antigen, forensik, sitologi.
2. Kapas Rayon / Poliester
   • kelebihanBebas kalsium alginat, menyebabkan perencatan minimum dalam ujian molekul seperti PCR. Elusi yang lebih baik daripada kapas standard.
   • Aplikasi: Pensampelan virus, pensampelan mikrobiologi.
3. Swab kapas
   • kelebihan: Lembut, kos rendah, sangat menyerap.
   • Kekurangan Serat kapas semula jadi mungkin mengandungi perencat PCR (contohnya, asid lemak). Kecekapan elusi yang lebih rendah. Ada yang mengandungi kalsium alginat, yang sangat mengganggu ujian molekul.
   • AplikasiKultur bakteria tradisional, penjagaan luka, pembersihan umum (tidak disyorkan untuk ujian asid nukleik/PCR virus).
4. Kapas Buih / Span
   • kelebihanKapasiti bendalir yang tinggi, berkesan untuk mengambil sampel kawasan permukaan kasar atau besar.
   • Aplikasi: Pensampelan permukaan persekitaran (cth., industri makanan), penyerapan pembedahan atau aplikasi cecair.

III. Mengikut Bahan Aci

• Aci PlastikRingan, kos rendah, selalunya dengan reka bentuk titik putus untuk memudahkan pemasukan ke dalam tiub pengangkutan.
• Aci KayuTradisional, kukuh, tetapi mungkin menanggalkan zarah; tidak sesuai untuk persampelan steril.
• Aci Aluminium / LogamBoleh dibengkokkan untuk akses bersudut.
• Aci dengan Titik PutusDireka bentuk untuk mudah patah, membolehkan hujungnya dimuatkan ke dalam tiub pengangkutan.

IV. Mengikut Status Kemandulan

• Kapas SterilDisterilkan dengan Etilena Oksida (EO) atau penyinaran, dibungkus secara individu. Digunakan untuk persampelan klinikal invasif (cth., nasofarinks, luka) atau ujian mikrobiologi steril.
• Swab Tidak SterilBersih tetapi tidak dijamin steril. Digunakan untuk persampelan persekitaran, pengumpulan kendiri hidung anterior, pembersihan umum, dsb.

Bagaimana untuk memilih swab yang betul?

Pemilihan hendaklah berdasarkan:

Keselesaan Pesakit (sapuan yang lebih lembut dan halus untuk kanak-kanak atau individu yang sensitif).

Tapak Persampelan (nasofaring, mulut, kulit, dll.).

Sasaran Ujian (asid nukleik virus/PCR, antigen, kultur bakteria, sitologi).

Keperluan Elusi Sampel (pilih swab berkelompok untuk kecekapan elusi yang tinggi).

Keperluan Kemandulan (prosedur invasif memerlukan swab steril).